اضطراب در بارداری

اضطراب در بارداری اتفاقی است که می تواند سلامت روان زنان را تحت تاثیر قرار ‌دهد. بی قراری و اضطراب در بارداری یکی از عارضه های شایع می باشد که ممکن است در اثر نگرانی‌های مداوم در مورد سلامت جنین، مراقبت از کودک، تغییرات شیوه زندگی و یا ترس از درد زایمان ایجاد گردد.

اضطراب، اختلالات عملکردی و اختلالات خواب در بارداری شایع هستند.

از عوارض استرس در بارداری احتمال وقوع ناهنجاری در جنین، زایمان زودرس و ابتلای مادر به سایر بیماری ‌های زمینه‌ای افزایش می دهد.

 

غربالگری روان در مادران باردار:

غربالگری از نظر وجود بیماری‌ روانی و سلامت روان، در اولین ویزیت بارداری انجام می‌گیرد. این غربالگری، شامل بررسی سابقه بیماری روانی و استفاده قبلی یا فعلی از داروهای موثر بر سلامت روان است.

به عنوان مثال سابقه شخصی یا خانوادگی افسردگی، جزء عوامل خطر قابل توجه این اختلال روانی می باشد. وابستگی به دخانیات و نیکوتین نیز با افزایش احتمال تمام اختلالات روانی در دوران بارداری در ارتباط است.

 

عوارض استرس در بارداری:

طبق تحقیقات انجام شده، مشخص شده است که استرس و اضطراب بارداری، نگرانی ها و هیجاناتی که خانم باردار در دوران حامگی متحمل می شود، تاثیر مستقیمی بر سلامت مادر و همچنین سلامت جنین دارند.

از شایع ترین عوارض استرس در بارداری که ممکن است ایجاد گردد می توان به زایمان زودرس، وزن کم نوزاد هنگام تولد، بیش فعالی کودک و حتی در مواردی سقط جنین اشاره کرد.

 

اختلالات استرس در بارداری

اضطراب یک احساس طبیعی است که در واکنش به خطر احتمالی پیش رو و جهت هشدار دادن به وجود می آید. اضطراب بخش جدایی ناپذیری از زندگی روزمره ما است.

ممکن است هنگام کار با مشکلی روبرو شوید و یا قبل از امتحان دادن یا گرفتن یک تصمیم مهم این حالت را تجربه کنید و سلامت روان شما تهدید شود.

اما اختلالات اضطرابی بیش از یک حس نگرانی یا ترسِ موقت می باشد. برای فرد مبتلا به اختلال روانی اضطراب، این حس از بین نمی‌رود و حتی با گذشت زمان می‌تواند بدتر شود.

علائم این بیماری روانی می تواند در فعالیت‌های روزمره مانند عملکرد شغلی و روابط اجتماعی تداخل ایجاد کند.

این اختلال روانی نسبتا شایع بوده و شامل حمله پانیک، اختلال اضطراب اجتماعی، هراس اختصاصی، اختلال اضطراب جدایی و اختلال اضطراب عمومی می‌باشد.

تمام این اختلالات روانی با ترس غیر منطقی، تنش و نگرانی همراه با تغییرات فیزیولوژیک مانند لرزش، تهوع در بارداری، گرگرفتگی یا احساس سرما، سرگیجه، تنگی نفس، بی خوابی و تکرر ادرار مشخص می‌شوند.

این اختلالات با روان درمانی و تجویز دارو درمان خواهند شد.

 

عوامل خطر اختلال بی قراری در بارداری:

عوامل بسیاری سبب آسیب به سلامت روان شده و احتمال ابتلا به اختلال اضطراب و به ویژه اضطراب بارداری را افزایش می‌دهند.

به این موارد، عوامل خطر گفته می‌شود.

برخی از عوامل خطر را نمی توان تغییر داد، اما برخی دیگر قابل تعییر هستند.

از جمله عوامل خطر اختلالات روانی اضطرابی می توان به موارد زیر اشاره کرد:

•    وجود سابقه اختلال روانی؛

•    وجود سابقه سو استفاده جنسی؛

•    ضربه روحی؛

•    وقایع منفی زندگی؛

•    بیماری شدید یا وضعیت سلامتی مزمن؛

•    سوء مصرف مواد؛

•    عزت نفس پایین.

علت ایجاد بیماری روانی استرس و بی قراری در بارداری چیست؟

عوامل متعددی ممکن است باعث ایجاد اختلال روانی اضطراب بارداری شوند که رایج ترین آن ها عبارتند از:

•    عوامل ژنتیکی؛

•    استرس محیطی؛

•    ترک یا سوء مصرف مواد؛

•    بیمار‌های زمینه‌ای.

اختلال اضطراب بارداری:

خوشبختانه علائم و شدت اضطراب بارداری در دوران حاملگی کاهش می‌یابد و به طور کلی وضعیت سلامت روان فرد بهبود می‌یابد.

اما گاهی ممکن است برخی از این اختلالات، با زایمان زودرس، محدودیت رشد جنین و تکامل ضعیف عصبی-رفتاری جنین ارتباط داشته باشند.

چنین تصور می‌شود که کودکانی که در زندگی داخل رحمی خود با اضطراب مادر مواجه شده‌اند، بیشتر در معرض خطر انواع اختلالات عصبی-روانی مانند اختلال کمبود توجه یا بیش فعالی قرار دارند.

همچنین علائم اختلال روانی اضطراب، با افسردگی بعد از زایمان نیز در ارتباط است.

لذا بهتر است قبل اقدام به بارداری، مادر تحت درمان مناسب قرار بگیرد. البته در دوران حاملگی نیز اختلال اضطراب بارداری به طور کار‌آمد با روش هایی مانند روان درمانی، درمان رفتاری شناختی یا دارو درمانی قابل درمان است و می توان عوارض بارداری را کاهش داد.

تشخیص اختلال اضطراب بارداری:

در صورت وجود بی قراری در بارداری، ابتدا پزشک باید بیمار را معاینه کرده و سابقه پزشکی او را بررسی نماید.

همچنین پزشک ممکن است برای رد احتمال سایر بیماری‌های زمینه‌ای که ممکن است باعث ایجاد این علائم شده باشند، آزمایشاتی را درخواست دهد.

اگر پزشک علت پزشکی برای علائم موجود پیدا نکند، ممکن است بیمار را نزد روانپزشک، روانشناس یا متخصص بهداشت روان برای کنترل اضطراب در بارداری می فرستد.

کنترل اضطراب در بارداری:

روش های درمانی زیادی برای کنترل اضطراب بارداری و مدیریت علائم این اختلال روانی وجود دارد.

دارو درمانی، شرکت در جلسات مشاوره و همچنین ایجاد تغییراتی در سبک زندگی می‌تواند در این زمینه بسیار کمک کننده باشد.

مدیریت علائم اختلال اضطراب

•    داشتن آگاهی درباره اختلال اضطراب: هرچه بیشتر در مورد این اختلال بدانید، آمادگی بیشتری برای مدیریت علائم خود خواهید داشت.

از پرسیدن هرگونه سوال از پزشک خود نترسید و به یاد داشته باشید، شما عضو اصلی تیم مراقبت‌های بهداشتی خود هستید.

•    پایبند بودن به برنامه درمانی خود: متوقف کردن ناگهانی داروها باعث ایجاد عوارض جانبی زیادی می‌شود و حتی می‌تواند علائم استرس و اضطراب را تحریک کند.

•    کاهش مصرف غذاها و نوشیدنی‌های دارای کافئین مانند قهوه، چای، نوشابه، نوشیدنی‌های انرژی زا و شکلات: کافئین ماده ای است که باعث تغییر خلق و خو می شود و ممکن است علائم اختلالات اضطرابی را شدیدتر کند.

•    داشتن تغذیه خوب و انجام ورزش: تمرینات هوازی مانند آهسته دویدن و دوچرخه سواری منجر به آزاد سازی مواد شیمیایی در مغز شده که استرس را کاهش می دهند و موجب کنترل اضطراب و بهبود روحیه شما می گردند.

•    استراحت بیشتر: مشکلات خواب و اختلال روانی اضطراب اغلب در کنار هم بروز می یابند؛ در نتیجه توصیه می شود استراحت خوب را در اولویت قرار دهید.

•    مدیریت استرس و کنترل اضطراب: انجام اقداماتی مانند مدیتیشن یا ذهن آگاهی می‌تواند به شما در این زمینه کمک کند.

نوشتن افکار خود قبل از پایان روز ممکن است در ایجاد آرامش مفید بوده و باعث شود تا با افکار مضطرب نخوابید.

•    مدیریت افکار منفی: فکر کردن به اتفاقات مثبت به جای افکار نگران کننده، می‌تواند به کاهش اضطراب و استرس کمک کند.

•    ارتباط با دوستان: چه به صورت حضوری و چه از طریق تلفن با دوستان خود ارتباط داشته باشید زیرا ارتباطات اجتماعی تاثیر زیادی در ایجاد رشد و بهبود سلامت روان افراد دارد.

•    مشورت با پزشک: قبل از استفاده از داروهای بدون نسخه یا داروهای گیاهی از پزشک یا داروساز خود سوال کنید.

بسیاری از این دارو ها حاوی مواد شیمیایی هستند که می‌توانند علائم اضطراب را شدید تر کرده و برای حاملگی مضر باشند.